Wijnwandelen in de Luberon Château Fontvert-Lourmarin

Wandelen in het noorden van Nederland valt qua zwaarte veelal in de categorie ‘ommetje’. De meestal aanwezige (tegen)wind fluit in de oren en geeft je er gratis een loopneus bij. Tegelijkertijd blaast de Hollandse wind hinderlijke muizenissen uit het hoofd en ben je al mijmerend zomaar tien kilometer verder op de platte vlak.

Wandelen in Zuid-Frankrijk is van een geheel andere orde. Tien kilometer over Zuid-Franse stenige paden of huiveringwekkende smalle geitenpaadjes gaan een stuk minder fluitend. Dan vallen die grofweg geschatte 14.000 stappen in de categorie ‘meer dan flinke tippel’. Immers, er is geen meter vlak en zelfs als het vlak lijkt, is het toch stiekem vals plat. Met een beetje pech in combinatie met een messcherpe mistral of tomeloze tramontane die het voornemen heeft je van het rechte pad wil duwen. Uiteraard kan het er verschroeiend heet zijn, ook al loop je – heel verstandig – in de vroege ochtend of namiddag of in het voor- en najaar. Juni is trouwens een fijne maand, heb ik ervaren. Bijkomend voordeel van deze maand is dat de wijnstok vol in het blad staat en er al trossen gevormd zijn. Uitstekende omstandigheden voor wijnwandelen!

Wijnwandelen in Lourmarin

Mooi en inspirerend wijnwandelwerk ontdekte ik aan de zuidzijde van de Luberon. De vruchtbare Pays d’Aigues heeft vele wijngaarden, schilderachtige dorpjes zoals Ansouis, Cucuron, Vaugines, La Tour d’Aigues en Lourmarin. Lourmarin is geklasseerd als un des plus beaux villages de France. En terecht. Het heeft stijl, een indrukwekkend kasteel uit de 15e en 16e eeuw, smalle straatjes met hippe boetiekjes en galeries, gastronomische restaurants, een cave coopérative, een fijne boekwinkel, een onnavolgbare vrijdagmarkt en een waanzinnig goede boulangerie.

Lourmarin

Snob

Hoewel Lourmarin de naam heeft een tikje snobistisch te zijn, ben ik dol op dit dorp. De status ‘snob’ dankt het dorp volgens mij vooral aan de toeristen: kouwe kak uit Parijs of met strooien hoed getooide toeristen met hun veel te grote auto’s en dito mond, die de weinige parkeerplaatsen in het dorp confisqueren. De dorpsbewoners en winkeliers lijken mij echter volkomen normaal, vooral in de vroege, toeristloze ochtenduren is er altijd tijd voor een praatje over het weer, eten of wijn.

Het leukste terras

Het leukste terras is Café Gaby. Je kunt er de hele dag terecht, vanaf 07.00 uur. Zoals het hoort: als de bakker open gaat, moet je ook koffie kunnen krijgen. Dát is wat zo aantrekkelijk is aan het Zuid-Franse leven. Ondenkbaar dat je in het noorden van Nederland voor je aan het werk gaat, terecht kan in het dorpscafé voor een dagelijkse ochtendkoffie. Een croissant erbij koop je (behalve op maandag), eerst bij de bakker, boulangerie Stéphane Riquier. De bakkerswinkel bevindt zich op deux-pas van het terras. Specialiteit van het huis: de Gibassier, een koek van zanddeeg op basis van olijfolie. Lees meer over deze bakker bij het artikel (mét recept) over de Gibassier.

Petit-déjeuner bij café Gaby

Het dagelijks leven op dit terras, met zijn markante bezoekers, wordt veelvuldig vastgelegd door de buurman van het café: de flamboyante kunstenaar Isirdi. Hij weet de clientèle van het terras – maar ook het fijne landschap rondom Lourmarin – treffend vast te leggen in zwierige penseelstreken. En ik snap hem wel: het is heerlijk om de toeristen die door het smalle straatje flaneren, ongegeneerd te observeren. Vooral wanneer je een tafeltje met-de-poot-op-de-trottoirband kiest. Ogen en oren te kort daar, er is altijd iets te zien. En op het moment dat je aan de ene kant van de weg een bijzonder creatuur ontwaart, wringt zich vanaf de andere kant een bestelbusje het beeld binnen met een vracht verse groenten voor de lunch. Begroetingskussen links en rechts. En ongeduldig geclaxoneer (van snobs waarschijnlijk). Puur genieten, dit dagelijks toneelstuk.

Sentier de Pierrouret

Het valt niet mee om mij los te weken van deze heerlijke dagstart, maar aan de andere kant kriebelen mijn voeten in de wandelschoenen. En route! Het Office du Tourisme heeft hier een leuk wandelrondje van 4 km uitgezet, het Sentier de Pierrouret. Zonder de akelige geitenpaadjes langs enge rotswanden, maar mét een flinke dosis wijnstokken. Ik wandelde met de carte IGN in de hand, omdat ik ooit deze route al eens had gelopen, maar de details kon ik mij niet meer herinneren. Pas later kwam ik erachter dat er een officiële en beschreven route is, die start aan de voet van het kasteel van Lourmarin. Mijn beschrijving is daarmee dus afwijkend van de beschreven route en ging tegen de klok in. Waarom zou je ook voor makkelijk gaan?

C’est partie

Aan het eind van het dorp, richting de Combe de Lourmarin, is een parkeerplaats (de P op de IGN-kaart, nummer 1 op het kaartje hierboven). Daar ben ik gestart. Let op: wanneer je niet in het dorp gestationeerd bent, voor louter de wandeling komt en met de auto arriveert, kom dan bij voorkeur niet op vrijdag. Dan is er in het hele dorp geen plek meer vrij voor je bolide. Oorzaak: marktdag (zeer zeker een aanrader, maar kom vooral vroeg, rond  8 uur is ideaal). Na het marktbezoek gaan lopen kan ook, je bent immers geen uren onderweg. De vier kilometers zijn te overzien, maar gezien de Zuid-Franse beperkende factoren, moet je wel wat meer tijd rekenen.

Net na de parkeerplaats gaat een licht glooiende asfaltweg het land in. Je loopt langs een mooie bastide, gelegen op de laatste flanken van de Combe de Lourmarin, daar waar de ‘echte’ bergen van de Luberon beginnen.

Ik ben nog maar net op pad wanneer ik aan de linkerkant van de weg Château Fontvert ontdek (nummer 2).

Eindelijk, en ook min of meer bij toeval, gevonden: ik ben de wijnen van dit domein al op veel wijnkaarten tegengekomen en ben razend benieuwd. Sterker nog, ik sta al met een voet op het erf en wil proeven! Het verstand wint het van het hart dit keer: ik ben immers nog niet eens een kilometer op pad. Bovendien is het binnen niet al te lange tijd lunchtijd en sluit de poort. Ik raap al mijn discipline bij elkaar: doorlopen!

Niet veel verder ontdek ik aan de rechterkant van de weg informatiebordjes, geplaatst door Château Fontvert (nummer 3).

Château Fontvert informeert over de kringloop van de wijnstok. Erachter een fijn uitzicht op de wijnstokken en de Luberon/Combe de Lourmarin.

Op het laagste punt van de route, passeer je voor de eerste keer het riviertje de l’Aigue Brun. Een stroompje slechts. Water in het verder droge landschap. De weg loopt verder, stijgt ook iets en buigt om de beboste Collet du Pierrouret heen. Je loopt er door een typisch Provençaals landschap: dennenbomen, de volop bloeiende brem, een grote olijfgaard, abrikozen-, kersen- en amandelbomen. En, op de glooiingen van de beboste heuvel, wijnstokken! De wijnstokken van Château Fontvert (nummer 4).

brem in vol ornaat
Oliviers

Ter hoogte van het dorpje Puyvert linksaf, richting een plek met de geweldige naam Poutoutou (nummer 5), daar daalt de weg naar het laagste punt, en steek je nogmaals de l’Aigue Brun over. Het is juni, maar al flink heet. In de schaduw, bij het water, is het heerlijk om een kleine pauze te houden.

Een idyllisch plekje, waar je met een beetje mazzel een ijsvogel of een waterspreeuw kan tegenkomen. Hoewel er volop vogelgekwetter is, behoor ik niet tot de gelukkige vogelaars vandaag. Dartelende juffers met zwarte vleugels (bosbeekjuffer, mannetje) zijn er wel (nummer 6).

Verder gaat het, nu geflankeerd door prairies met amandelbomen: garrigues.

Langzaam maar zeker nader je het dorp weer en kom je aan de achterkant van het kasteel uit.

Vooraanzicht Château de Lourmarin

Ik wandel nog even door, via het dorp naar de ‘wijk’ Saint Andre’, naar de fijne gîte waar ik verblijf. Nog op tijd voor een late lunch. Wanneer ik over het stenige binnendoorpaadje (nummer 7) tussen dorp en gîte (nummer 8) hobbel, bedenk ik dat het voor deze wijnwandeling (als je er een wijnwandeling van zou willen maken) beter is om de officiële route te volgen, zodat je aan het einde van de route een bezoek aan Château Fontvert kan brengen. De wandeling wordt door het Office du Tourisme overigens niet als wijnwandeling gepromoot,  maar ik vind dat deze prima in past in deze categorie.

Wijntourisme

Gelukkig is er nog een tweede kans voor een bezoek aan Château Fontvert. Ik wil niet alleen proeven, maar heb nu eenmaal de neiging om ook altijd in de keuken van de wijnmaker te willen kijken: nieuwsgierig naar de vergistingstanks en de kelder waarin de vaten liggen. Niet iedere wijnboer is hiervan gediend. Terwijl in de ‘nieuwe’ wijnwereldlanden als California en Zuid-Afrika, œnotourisme volop wordt benut, valt het in Frankrijk (juist in wijnregio’s die de Franse wijn ooit ‘groot’ gemaakt hebben, zoals Bourgogne, Bordeaux, Champagne), niet mee om bij de ‘grote’ producenten zonder afspraak ‘binnen te komen’. Het is blijkbaar nog niet overal in wijnland doorgedrongen dat wijntoerisme een ideale combinatie is van observeren, praten, proeven, drinken en door de wijngaarden wandelen. De kleinere producenten zijn een stuk laagdrempeliger. Logisch, zij moeten hun naam nog opbouwen en hebben geen puissant hoge marketingbudgetten. Ik schaar mijzelf onder de doelgroep ‘serieuze wijnliefhebber’ en zou wel willen betalen voor een begeleide rondleiding of een proeverij. Wanneer de entree gratis is, koop ik in ieder geval een van de geproefde wijnen, wel zo fatsoenlijk, ook al valt de wijn mij tegen. Schijnheilig of niet assertief genoeg? Zeker niet: hard werken en wijn maken dwingen respect af. Echt slecht gemaakte wijn kom je overigens zelden meer tegen.

Tweede kans

Mijn ervaringen in de Luberon zijn echter zeer positief. Proeven kan vrijwel bij elk domaine. Ik bezocht onder andere Domaine Les Vadons en Château Val Joanis. Na een snelle mail met dito antwoord naar Château Fontvert, krijg ik het verlossende antwoord dat ik mag komen voor … een proeverij. De door mij gewenste rondleiding zit er dit keer helaas niet in: er wordt vandaag gewerkt in de kelder. Volkomen begrijpelijk. Dat dit geen smoes is om mij af te schepen, komt aan het kelderlicht als ik het eerste stuk van mijn eerder gemaakte wijnwandeling nogmaals maak en zwaar verkeer achter mij hoor brommen. En ja hoor, even later word ik ingehaald door een enorme vrachtwagen die het erf van Fontvert op draait en pallets vol lege flessen uitlaadt. Bestemd voor de mise en bouteille.

Château Fontvert

Het domein is 25 ha groot, waarvan 23 ha bestemd is voor de productie (volledig AOP Luberon). Het grootste deel van de aanplant bestaat uit rode druivenrassen (80%): syrah, grenache, mourvèdre. Voor de witte wijn zijn er de voor de regio klassieke rassen grenache blanc en vermentino (rolle).

Er wordt al drie eeuwen lang wijn gemaakt op Château Fontvert en het wijndomein was altijd in handen van dezelfde familie Monod. De laatste jaren is het kwaliteitsniveau in de Luberon gestegen. Een jaar of 20 geleden waren er nog maar vijf producenten van kwaliteitswijn. Gelukkig zijn er in de afgelopen jaren steeds meer relatief kleine domeinen bijgekomen die prachtige wijnen produceren. En steeds vaker maken ook de coöperaties betere wijn. Geen ‘grote wijnen’, maar wel een zeer sympathiek, toegankelijk, plezierig en betaalbaar glas wijn.

vignoble Château Fontvert – foto: Château Fontvert

Vader Jérôme Monod en zijn 3 zonen Fabrice, Guillaume en Donatien besluiten in 1999 om hun gemeenschappelijke passie vorm te geven: zelf wijn maken. Een jaar later is er een moderne cuverie en een ondergrondse kelder. De familie heeft voor ogen om kwaliteitswijn te maken, bovendien ook een ‘natuurlijke’ wijn van een gezonde oogst. Het is dan ook niet vreemd dat de ombuiging naar biologische wijnbouw plaats vond in 2011. Een logische keuze, vinden de Monod’s, omdat het klimaat in dit stukje Frankrijk zich er bijzonder goed voor leent. De wijnen van Fontvert worden gemaakt met zo min mogelijk ingrepen. De continue strijd tegen meeldauw wordt gestreden door extra oplettend te zijn op dat wat gebeurt in de wijngaard en daar snel op te reageren met aangepaste behandelingen. Het aantal stokken per hectare, de snoei, het opbinden: alles wordt gedaan om de fotosynthese zo optimaal mogelijk te maken en een optimale gezondheid van de wijnstokken te bereiken. Later in het seizoen, wanneer het blad weelderig groeit en het aantal trossen per wijnstok overmatig is, wordt een groene oogst (het afknippen van trossen, om de kwaliteit van de andere trossen te verbeteren) toegepast.

Ideale ligging

De ligging van Château Fontvert, aan de zuidkant van de Luberon en aan de voet van een kalkmassief is ideaal. De meeste wijngaarden hebben daardoor een ligging op het zuiden of zuidoosten (zonsopkomst). Ideale omstandigheden voor een perfecte rijping van de druiven.

Het helpt natuurlijk wel heel erg mee dat het klimaat van de regio typisch mediterraans is: warme en droge zomers, tamelijk droge winters en een zacht voor- en najaar met neerslag. De Luberon helpt ook een handje mee: de bergen nuanceren het klimaat met een relatieve frisheid. Dit bewaart de natuurlijke zuurgraad in de druiven en garandeert een mooie balans in de wijn. De relatief frisse nachten zijn gunstig voor de vorming van polyphenolen in de druiven (die zorgen voor tannine en kleurpigmenten) in de schil van de druif. Milde voorjaarsbuitjes dragen bij aan een gematigde waterstress. Schimmels en parasieten krijgen bijna geen kans in dit droge klimaat (zij houden liever van vochtige omstandigheden). De mistral, dikwijks aanwezig en soms wreed, heeft soms ook voordelen: de wind zorgt ervoor dat het natte blad en druiven na een regenbui snel drooggeblazen wordt.

Eigenwijze wijnboer

Regelmatige grondbewerking is de enige manier om doeltreffend de ontwikkeling van ongewenste planten te bestrijden. De toplaag wordt belucht, wat het bodemleven en het diep wortelen bevordert en de waterverdamping vermindert. Iets dat van steeds meer belang is na een reeks jaren van grote droogte. Arme bodems leveren meestal kwalitatieve goede wijn op. Immers, de wijnstok moet lijden. De wijnboer waakt er echter voor om niet naar een te laag organisch materiaal in de bodem te zakken. Daar wordt om de 3-4 jaar een mengsel van schapenmest, plantenresten en stro gebruikt om de bodem te verrijken. Ook worden het snoeiafval in de bodem verwerkt om een beetje organisch materiaal opnieuw in de grond op te nemen. Sinds 2014 is deze methode gecertificeerd, onder het label Demeter. Château Fonvert heeft zich tevens aangesloten bij de groep Bio Dyn Dingues Donc: een groep van 12 domeinen die de biodynamie bedrijven in de Languedoc en de Rhônevallei. Motto van deze groep wijnboeren is het leveren van kwaliteit en het uitdragen van de filosofie van de biodynamie. De noodzaak om te veranderen en vooruit te willen. Altijd met een goede dosis humor. Dat is het cement van de groep.

Tijd om te proeven

Bij het binnenkomen van de ontvangstruimte vallen mijn ogen direct op de overzichtskaart waarop de aanplant van de diverse druivenrassen inzichtelijk is gemaakt. Ik ben dol op zulke kaarten. Leuk om te zien dat ik langs een aantal van die wijngaarden heb gewandeld.

Ik word hartelijk ontvangen door een jonge knul, die echter volledig ingewijd is in de materie. Duizend maal excuses dat de anderen geen tijd hebben, laat hij mij weten. Ik stel hem gerust: geen enkel probleem, dit gaat goed komen! Terwijl de rest van de familie een verse voorraad flessen aan het vullen is, wordt voor mij in het proeflokaal echt alle tijd genomen om het hele assortiment door te proeven, behalve Les Restanques rouge 2017 en Le Mourre Nègre 2015; deze zijn wijnen helaas uitverkocht.

de wijnen van Château Fontvert

De instapmodellen Château Fonvert Blanc, Rosé en Rouge 2018 zijn keurige wijnen. Zuiver, goed gemaakt van de lokale druivenrassen vermentino en grenache blanc (wit), grenache, cinsault, syrah, mourvèdre (rosé en rood): een glas kwaliteitswijn voor elke dag.

Twee wijnen steken er met kop en schouders bovenuit:

Le Mourre Blanc 2018: een assemblage van de beste vermentino (rolle) met een drupje grenache (1%). De druiven voor deze wijn worden met de hand geplukt. De familie laat de schillen 24 uur inweken om zoveel mogelijk smaak mee te krijgen. De fermentatie gebeurt in Frans eiken vaten, waarvan 50% nieuw is bij een temperatuur van 16°C. Daarna rijpt de wijn op hout gedurende 8 maanden, op de droesem die regelmatig wordt omgeroerd. Het is heerlijk om deze wijn te ruiken: je blijft er maar aan snuffelen. Complex en krachtig, exotisch fruit, witte bloemen. De houtopvoeding is subtiel maar merkbaar: toast en vanille. Eenmaal in de mond is hij rijk en geconcentreerd, maar prima in balans. Een gastronomische wijn, die heel fijn is bij kreeft, langoustines, coquilles of wit vlees met een romige saus.

Le Collet 2016: voor deze wijn zijn louter de druiven van geselecteerde 50 jaar oude stokken syrah gebruikt. De familie Monrod neemt alle tijd voor de fermentatie. Deze komt spontaan op gang door de aanwezigheid van wilde gisten op de druiven. De wijn rijpt 16 maanden in Frans eiken vaten, waarvan 20% nieuw hout. Een granaatrode wijn die ruikt naar kreupelhout (garrigue!), zwart fruit als bessen en bramen en natuurlijk het peperige dat syrah kenmerkt. De wijn heeft een mooie structuur, is rijk en weelderig. In de smaak komt ook het zwarte fruit terug en ook een fijne kruidigheid. Deze wijn kan nog makkelijk 15 jaar mee en zal alleen maar mooier worden van een paar jaar rust in de wijnkelder, maar ja, dat valt helemaal niet mee. Gevalletje té lekker: bij rood gegrild vlees met saus, klein vederwild en vette kazen.

Château Fontvert in de regio

Een hapje eten (van informele brasserie tot 2-sterrenrestaurant) bij de wijnen van Fontvert kan bij diverse restaurants in de regio:

Op de website van Chateau Fontvert staan de fijne verhalen van gastronomische restaurants waar de wijnen van Fontvert worden geschonken.

Ik neem van deze twee wijnen twee flessen mee: meer past er niet in de rugzak. Soit. In Nederland genieten van de wijnen van Château Fontvert? Dat kan: Wijnhandel Jan van Breda in Rotterdam is de importeur.


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.