Wachten op Godot

Gevoelsmatig is het nog niet zo lang geleden dat ik op mijn bruin geverfde, met letterbakken gedecoreerde kamertje aan het Schilderend in Den Burg bivakkeerde en probeerde om mij te concentreren op het -in vergelijking met de huidige eisen aan het leesdossier- krankzinnige aantal boeken op de leeslijst voor Frans, Duits, Engels en Nederlands. Klassiekers als Vestdijk, Bordewijk, Wolkers (was wel heel gewaagd in die tijd, de meeste ouders hadden liever niet dat je daarmee thuiskwam uit de bieb), de raadselachtige James Joyce of Shakespeare wellicht voor Engels. Duits was ook pittig, met Der Richter und sein Henker en een enkeling die zelfs Goethe aandurfde. Om niet te vergeten dat wij voor dit vak een gedicht over drie mussen die buik-aan-buik zaten in een lege hazelaar* moesten declameren. Mijn voorkeur ging vooral uit naar de Franse literatuur. Na een voorzichtig kennis maken met Le petit Prince volgde de hardcore-literatuur, de kennismaking met het absurdisme: En attendant Godot van Samuel Beckett. Een boek zonder hoofdstukken, dat staat in mijn geheugen gegrift.

en_attendant_godot

De enige smet op het verder onberispelijke en brave schoolleven van mijn zusje had namelijk met dit boek te maken. Door doubleren en het geringe leeftijdsverschil waren wij in 5 Atheneum bij sommige vakken veroordeeld om deze uren in gezusterlijke liefde door te brengen. En daarmee op de uiterst pijnlijke hoogte van elkaars hiaten in het maken van huiswerk, waarbij een beroep gedaan werd op de wederzijdse zwijgplicht ten opzichte van onze ouders. De leraar Frans, een gedreven en deskundige francofiel, maar uiterlijk een onooglijke loensende man: het meest lijkend op een kruising van ‘de vieze man’ en een uit de Notre Dame ontsnapte Quasimodo. Zijn speeksel werd regelmatig met wisselend vulkanisch geweld naar buiten toe geledigd uit zijn scheve mond. Zijn gebit deed denken aan het gebit van Philip Corvage, uit een van mijn favoriete Vestdijk-romans: Ivoren Wachters.

Wanneer het vocht zijn vervallen gebit passeerde, moest je echt dekking zoeken onder je tafeltje.  Je liet het überhaupt wel uit je hoofd om vooraan plaats te nemen in de klas, dat deden alleen echte studies. Bij deze leraar was het echt noodzakelijk om uit de frontlinies van de klas weg te blijven. Onze leraar Frans had tevens de merkwaardige gewoonte om leerlingen bij hem thuis uit te nodigen voor het afnemen van het mondelinge tentamen over een van de boeken van de lijst. Hoewel wij tijdens de lessen Nederlands bij Joost van Beurden tot in den treuren hadden geoefend in discussietechnieken en inmiddels buitengewoon mondig waren gemaakt, was er in het prille begin van de jaren 80 van de vorige eeuw blijkbaar niemand die wakker lag van een rendez-vous bij de leraar thuis.

Terug naar En attendant Godot. De opdracht tot het lezen van het boek hadden wij al in een vroeg stadium plichtsgetrouw genoteerd in onze popagenda’s, veelal versierd met een tekening van het uitdagende logo van de Rolling Stones, de provocerende foto’s van Kiss, oude helden als The Police, Dire Straits, Michael Jackson, AC/DC… Bij de bèta’s zaten er veelal weg-met-de-neutronenbombuttons opgeprikt of stak er, met een knipoog naar de punks, een veiligheidsspeld in. Wij maakten altijd braaf ons huiswerk, spijbelden nooit (en waren in het examenjaar in het bezit van een zgn. snipperkaart,  een strippenkaart avant la lettre ten behoeve van de voorbereiding op tentamens, kom daar nu maar eens om!) en vervulden onze maatschappelijke betrokkenheid bij de school in de leerlingenraad, de schoolkrantredactie en de filmclub. Kortom, zusjelief was erg keurig, net als ik natuurlijk.

Tot die ene dag. De dag die haar verder onberispelijke schoolcarrière zou bezoedelen. Zelden maakte zij haar huiswerk niet. Ze verslond boeken, ook in andere talen. Ik herinner mij niet meer waarom zij het niet voor elkaar had. Ik zie nog voor me waar we zaten: allebei vooraan, zij zat aan de linkerkant, ik aan de rechterkant van de klas (vooraan, naast Kees Landvreugd). Een extra handicap was dat het juist die dag niet gelukt was om achter in de klas plaats te nemen…shit happens. Volgens mij was het maandag  en hadden we bij Engels net “I don’t like Mondays” van de Boomtown Rats vertaald.

Onze leraar begon zijn ronde bij een aantal leerlingen die erom bekend stond niet veel uit te voeren, laat staan te lezen en al helemaal niet in de prachtige Franse Taal. Hij ving bot, zoals altijd en meer dan ooit was hij teleurgesteld. Hij wond zich erover op, wat direct resulteerde in een overvloedige productie kratervocht. In een ultieme poging om een leerling te vinden die zich serieus verdiept had in het boek, wees hij mijn zusje aan: “Vertel…… tot waar ben jij gekomen in het boek?”, brieste en spetterde hij. Mijn zusje, creatief zoekend naar een plausibele verklaring, antwoordde resoluut: “Tot hoofdstuk 3, monsieur”.

Volkomen in de war en teleurgesteld in een van zijn keurigste leerlingen greep onze leraar Frans wanhopig naar zijn hoofd, zakte moedeloos terug achter zijn bureau en sprak de historische woorden: “Het boek heeft helemaal geen hoofdstukken”. Mijn zusje was door de mand gevallen, een verslagen leraar achterlatend. De les werd acuut beëindigd, we mochten weg en waren verbijsterd dat de lettervreter van de klas een steekje had laten vallen. Ik heb mijn zusje er vaak mee geplaagd…

Jaren later, ter gelegenheid van mijn huwelijk, nam mijn zusje ‘wraak’ en gaf het motto mee: “Moge het huwelijk zijn als Wachten op Godot: lang en zonder hoofdstukken.”

 

*) Christian Morgenstern, 1871-1914, Deutscher Dichter

In einem leeren Haselstrauch,
da sitzen drei Spatzen, Bauch an Bauch.

Der Erich rechts und links der Franz
und mittendrin der freche Hans.

Sie haben die Augen zu, ganz zu,
und obendrüber, da schneit es, hu!

Sie rücken zusammen dicht an dicht,
so warm wie der Hans hat´s niemand nicht.

Sie hören alle drei ihrer Herzlein Gepoch,
Und wenn sie nicht weg sind, so sitzen sie noch.

 

 

*)


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.