Plaats: Bar-sur-Seine (Aube)
Vindplaats: Intermarché, naast de winkelwagens
Datum: 22 oktober 2025
Het hok van de boodschappenwagentjes bij de Intermarché in Bar-Sur-Seine is krap bemeten. De ontwerper tekende een hek pal voor de karren. Vermoedelijk om een hele lange sliert wagens op het parkeerterrein te voorkomen. Je kunt alleen links of rechts van het hekje de winkelwagens benaderen. En die ruimte is nogal krap, op stille winkeldagen, wanneer veel wagens wachten op klanten. Het is dan uitermate lastig om een karretje uit de rij te bevrijden en die er na afloop weer in te manoeuvreren. Dat vergt concentratie in combinatie met een blik naar de grond. In die concentratiemodus zag ik dit boodschappenbriefje liggen. Het lag er al een tijdje, want de regen had een gat geslagen in het woord bananes en enig straatvuil had zich al aan het papier gehecht.
De twee woorden boven glace, heb ik niet weten te ontcijferen, ook niet met hulp van andere Frankrijk – en Franse taalliefhebbers. Het blijft me bezighouden, dus wie het wel kan lezen: ik ben razend benieuwd.
Ik neem jullie mee in mijn gedachten bij dit mysterieuze, maar gloedvolle boodschappenbriefje, dat begint en eindigt met twee iconische Franse producten.
Het perfecte decor
Ze had al heel lang geen BN-chocolat gegeten. En nu prijkte het prominent bovenaan het boodschappenlijstje. Het was de eerste gedachte die in haar opkwam, na een alles verwarrende ontmoeting van een paar uur geleden.
De smaak van BN Chocolat op de achterbank op de Autoroute du Soleil. Zonder airco was de reis nogal uitdagend, vooral wanneer het verkeer vastliep voor en in de Tunnel de Fourvière in Lyon. Luid meezingend met Voici les clés, Une belle histoire en Ça plane pour moi. De smeltende chocolade van haar vingers likkend, wist ze dat het zuiden naderde. Het was de Provençaalse zon die het landschap kleur gaf, de meloenen deed rijpen en die het perfecte decor was voor een vakantieliefde. De zon die haar hormonen aanwakkerde. De zon van die zinderende zomer met Jean-Michel. Van stiekeme afspraakjes onder de eeuwenoude steeneik bij het campingzwembad en de eerste kennismaking met het bitterzoete drankje Suze in de schaduw van de platanen op het dorpsplein.
Ze had eerst moeite met het bittere, maar hoe vaker ze het toegeschoven kreeg, hoe meer ze het ging waarderen. Jean-Michel was ouder en had haar laten kennismaken met deze gentiaanbitter. Hij deelde het glas met haar en bij elk stiekem slokje dat hij aanreikte, priemden zijn helderblauwe, ondeugende ogen zich rechtstreeks in haar hart. De vakantieliefde was geboren. Ze hadden nadien natuurlijk contact gehouden en lange brieven gestuurd, maar zoals dat ging wanneer je niet bij elkaar in de buurt woonde en ging studeren, kwamen er steeds minder brieven en droogde de prille liefde op. Wat bleef was de liefde voor Suze en Zuid-Frankrijk.
Tot vandaag.
Bruisend geluk
Nu de herfst rijk was en tegelijkertijd capricieuze natte sprongen maakte, overviel haar de melancholie. De bonte herfsttinten van de wijngaarden in de Côte des Bar leken minder kleurig zonder de zon. Ook haar hart was killer.
Een fles champagne zou zeker helpen om de duistere gevoelens wat lichter te maken. Vanmorgen was ze op tijd op pad gegaan om haar favoriete champagne te kopen. De brug over waaronder de briesende Seine stroomde en dan de heuvel op, naar een toonaangevende champagneproducent waar ze al jaren kwam. Op de terugweg kon ze dan wat boodschappen doen bij de Intermarché, niet ver van de brug. Ze keuvelde met haar wijnvriendin over de akelige regen van de laatste dagen, over de bittere smaak van haar mislukte huwelijk en het drukke werk van de succesvolle wijnboer in Bar-sur-Seine: de uitpuilende agenda met afspraken, terwijl het verwerken van de oogst ook in volle gang was.
Et bam!
Met een doos vol bruisend geluk stapte ze de winkel uit. Et bam, daar stond hij: Jean-Michel.
Bonjour madame. Bonjour monsieur.
De stem, de pretoogjes van een priemend stralend blauw, het kleine litteken bij zijn rechteroog, de perfecte imperfectie waar ze voor was gevallen, sloegen weer in als de bliksem in een eeuwenoude steeneik.
Oui, hij was het echt, haar vakantieliefde van 40 jaar geleden, hij had haar óók herkend. Veel tijd was er niet om bij te praten, hij was als inkoper van champagnes op werkbezoek in de Côte des Bar en had een zakelijke afspraak met de man van haar vriendin. Routineus toverde hij zijn visitekaartje uit de binnenzak van zijn maatpak, drukte het tussen haar trillende vingers et au revoir.
Zoet als Suze
Boodschappen doen, dat zou rust geven. Nadenken over praktische dingen. De auto parkeerde ze alvast bij de Intermarché. Een bankje bij de brug over de Seine moest uitkomst bieden om orde te scheppen in haar van indrukken overstromende brein. Van de champagnefactuur scheurde ze een stukje papier af. Keurige vouw maken, voorzichtig afscheuren tot een vierkantje. Concentratie op iets onbenulligs.
Nu ze hier zo zat, aan de oever van de Seine, bij te komen van dit toeval of een ingreep van de Voorzienigheid, rolden ragfijne belletjes herinnering als een kwaliteitschampagne omhoog, de vergeten helling in haar geheugen op. Het was alsof ze 40 jaar weer als gisteren proefde. De bitterzoete puberliefde die zo puur en mooi was. Geen boodschappenbriefje nodig om hun voorzichtige stappen voor te schrijven, het stroomde tussen hun als een levendige rivier.
Het weerzien met Jean-Michel was verwarrend. Het leven met een verkeerde keuze in een liefdeloos verstandshuwelijk had het bittere in haar doen versterken. Zoet als Suze vloeiden de herinneringen terug: de tedere kussen onder de steeneik, de prikkelende plagerijtjes en het verscheurende gevoel bij het afscheid.
Een louterend lijstje maken
Haar gedachten zo woest als de bulderende Seine. Het viel niet mee om na te denken over de boodschappen die vanmorgen nog gewoon in haar hoofd zaten. Haar pen noteerde levensmiddelen, tussen de gedachten aan vroeger door, op het stukje papier. Dingen die ze niet mocht vergeten. Want haar man zou haar de huid vol schelden als ze zijn pain au chocolat, bananes, charcuterie en glace zou vergeten.
Eerst noteerde ze: BN-chocolat, bien sûr. De vrolijke gezichtjes die de koekjes nu hadden, zouden ook haar glimlach terugtoveren. Daarna yaourt voor haar ontbijt, fromages en serviettes voor het apéro dat ze morgen zou organiseren met vrienden. Woedend was ze inmiddels om dat dwingende verzoek om douchegel voor hem te kopen. Douchespul voor zijn lijf en voor zijn haar. Haar pen stotterde en in een vlaag van woede kraste ze het woord woest door. Nee, douchegel ging ze niet kopen, uit pure wraak, en de vernedering die zou volgen ten spijt.
Bitterzoet verlangen
De Suze-kan, flitste het in haar hoofd. De kan stond al jarenlang ergens achterin de grenen kast met aardewerk, want haar man vond hem vreselijk lelijk en bovendien vond hij Suze een ‘wijvendrankje’. Natuurlijk moest er een fles Suze komen om de ontmoeting van vandaag te vieren. De pen vloeide in een soepele beweging op haar lijstje in zwierige letters van de Suze-kan die ze ooit had gebietst bij de barman van het dorpscafé. Ze had er voor willen betalen, maar het was een reclameartikel en de groep vakantievrienden had een goede omzet gegenereerd. Ze koesterde die kan als een relikwie van hun zomerliefde.
Ze maakte het boodschappenlijstje af. Onderaan, in de zwierige letters zoals die op de Suzekan, noteerde zij haar bitterzoete verlangen naar de smaak van nostalgie: Suze. Haar verlangen naar de staalblauwe pretogen en perfecte imperfectie.
Het boodschappenbriefje stak ze bij het visitekaartje van Jean-Michel, veilig weg in haar tas, ging op weg naar de Intermarché en werkte het lijstje af. Van BN Chocolat tot en met Suze. Ze betaalde en tilde haar tas uit de winkelwagen. Alles op de automatische piloot, want haar gedachten waren allang weer bij Jean-Michel. Ze duwde het karretje in de rij, stak de ketting weer vast, viste de munt uit de gleuf en opende haar tas, waarin het visitekaartje brandde.
Met trillende handen trok ze het visitekaartje eruit en wreef teder over de letters van zijn naam: Jean-Michel. Morgen ging ze hem bellen. Het boodschappenbriefje gleed mee en dwarrelde, inmiddels totaal overbodig, in een plas …
BN Chocolat en Suze: un peu d’histoire
BN Chocolat
De letters BN staan voor Biscuiterie Nantaise, een koekjesfabriek opgericht in 1896/1897 in Nantes. Bij aanvang maken ze de Petits Breton, maar ook madeleines, wafeltjes, lange vingers en bitterkoekjes.
Bij het uitbreken van de EersteWereldoorlog in 1914 vertrokken de jonge arbeiders van de BN-fabriek naar het front. Tijdens de bezettingsjaren kwam de productie van de Petits Breton op een laag pitje te staan en fabriceerde de fabriek oorlogsbrood, hard bread, bestemd voor de soldaten aan het front.
In 1922 werd het eerste casse-croûte-koekje ontwikkeld, de voorloper van de latere BN-koekjes, geïnspireerd op het harde oorlogsbrood. Ook in de Tweede Wereldoorlog lag het accent op het maken van oorlogsbrood.
Na de oorlogsjaren bracht BN in 1952 de Choco BN op de markt, nog zonder het zo kenmerkende gezichtje. In de jaren ’60 kwamen de BN-koekjes met fruit: aardbeien, abrikoos, kers en zwarte bessen.
De twee ronde oogjes en de guitige glimlach op het koekje zijn pas ontstaan in 1992.
BN Chocolat is niet standaard te vinden in de Nederlandse supermarkten, wel in de Belgische.
Suze
In 1885 ontwikkelde Félix Lebaupin een nieuw type aperitief dat niet op wijn was gebaseerd, maar op basis van gele gentiaanwortel. Het drankje (toen nog zonder naam) werd door Fernand Moureaux van destilleerderij in Maison-Alfort (Val-de-Marne) gepresenteerd op de Wereldtentoonstelling in Parijs en won direct een gouden medaille.
Pas in 1895 werd het drankje op de markt gebracht. Een naaste medewerker van Moureaux (Henri Porte) ontwierp de typische slanke fles die tot 2008 (!) onveranderd bleef. Het is niet duidelijk waar de naam Suze vandaan komt. Suze was de koosnaam van de schoonzuster van Fernand Moureaux. Een andere mogelijkheid is dat de drank is vernoemd naar een riviertje in Zwitserland. De eerste optie is de meest romantische …
Tussen 1920 en 1930 steeg de productie van 900.000 liter naar 13 miljoen liter, mede dankzij de iconische murs peints op Franse huizen.
In 1964 werd Suze vanwege financiële problemen overgenomen door Pernod (nu Pernod Ricard). Sinds 2003 wordt het geproduceerd in Caves Byrrh in Thuir (Pyrénées-Orientales).
Voor wie het aperitief niet kent: Suze heeft een amberkleurige, gouden kleur. Het drankje heeft een zeer aromatische geur, met bloemige tonen, waaronder gentiaan. De smaak blijft integreren: een combinatie van zoetheid en bitterheid, met de zoetige fruitaroma’s van sinaasappel en het bittere van de gentiaan. De bitterheid van de gentiaan in de afdronk houdt lang aan.
Oorspronkelijk was het alcoholpercentage van het drankje veel hoger, ongeveer 35 vol.%, tegenwoordig is dat een stuk lager (15 vol.%).
